Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie - od 1 stycznia 2009r. jednostka Samorządu Woj. Mazowieckiego

Ul. Batorego 2, Liw, 07-100 Węgrów
tel./fax: (025) 792-57-17; e-mail: zamekliw@interia.pl

Muzeum czynne:
od wtorku do soboty w godz. 10.00 - 16.00,
niedziele i święta w godz. 11.00 - 16.00,
w sezonie turystycznym maj - wrzesień muzeum czynne w soboty, niedziele i święta do godz. 18.00.

Nieczynne w poniedziałki, dni poświąteczne, Nowy Rok, 1 dzień Wielkanocy i Bożego Narodzenia, 1 maja, 3 maja, 15 sierpnia, 1 listopada, 11 listopada.

Zarys historyczny

Zamek w Liwie jest najstarszym zabytkiem architektury na terenie dawnego województwa siedleckiego. Gród liwski strzegł " ściany wschodniej" państwa przed napadami Jaćwingów, Rusinów i Litwinów, spadających regularnie na te tereny. Prawdopodobnie na przełomie XIV i XV wieku książę mazowiecki Janusz I Starszy zmienił lokalizację warowni. Przed 1429 rokiem murator Niklos (Mikołaj) rozpoczął budowę murowanego zamku na sztucznej wyspie wśród bagien i rozlewisk rzeki Liwiec, ówczesnej granicy księstwa. Dawny Liw - gród kasztelański - został opuszczony, a o jego przeszłej świetności , opisywanej przez Długosza, świadczą potężne obwarowania ziemne, zachowane do dziś we wsi Grodzisk ( 4 km w górę Liwca). Gotycki zamek posiadał mury obronne zwieńczone blankami, otaczające dwa budynki mieszkalne rozdzielone wąskim dziedzińcem. Wejście prowadziło przez długą groblę wśród bagien, most zwodzony i bramę.
Przed 1420 r. Janusz I nadał osiedlu prawa miejskie. Od 1526 r. zamkiem władała księżna Anna Mazowiecka, ostatnia przedstawicielka dynastii Piastów rządzących Mazowszem od XIII wieku. Podczas 10. letniego pobytu w Liwie nakazała budowę wieży bramnej i podwyższenie murów obronnych. Dalszą rozbudową kierowała królowa Bona Sforza, która przejęła rządy nad Liwem w 1536 r. Klęską dla zamku były wojny szwedzkie. W 1657 r. i 1703 r. Szwedzi zdobywają i plądrują warownię, która po drugim najeździe popadła w ruinę. W 1782 r. starosta liwski Tadeusz Grabianka zbudował na fundamentach domu gotyckiego dworek dla urzędu starostwa, który - niestety - spłonął w połowie XIX w.
Podczas II wojny światowej niemiecki starosta powiatu sokołowsko - węgrowskiego E. Gramss zamierzał rozebrać ruiny zamku na cegłę dla budowanego nieopodal obozu zagłady w Treblince. Zapobiegł temu młody opiekun zabytków Otto Warpechowski, który przekonał starostę o krzyżackim pochodzeniu zamku i doprowadził do rozpoczęcia odbudowy. Prace, przerwane przez Niemców w 1944 r., wznowiono w 1957 r. z inicjatywy węgrowskich społeczników: Mariana Jakubika, Jana Klemma i Eugeniusza Leszczyńskiego.
Od 1963 r. istnieje Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie, posiadająca w swych zbiorach kolekcję portretu sarmackiego z XVII - XIX wieku i malarstwa batalistycznego. Zbiór oręża zawiera okazy broni drzewcowej, palnej i białej, w tym liczący 105 okazów zbiór bagnetów. W zamku odbywają się koncerty muzyki klasycznej i popularnej.
Jak każde stare zamczysko Liw nawiedzany jest przez duchy i upiory. Jednym z nich jest widmo niewinnie oskarżonej o zdradę i ściętej Ludwiki Kuczyńskiej (zwanej Żółtą Damą), ukazujące się o północy w żółtej sukni. W głębokich lochach pozostałych po gotyckim pałacu czyha na śmiałków diabeł, pilnujący skarbów ukrytych tam przez królową Bonę.

Zbiory Muzeum Zbrojowni na Zamku w Liwie

Bezpośrednio po odbudowie zespół dworkowo - zamkowy mieścił w swych wnętrzach Urząd Gminy i bibliotekę wiejską. W dworku gromadzone były zabytkowe meble i trofea myśliwskie - resztki wyposażenia okolicznych rezydencji ziemiańskich. Pierwsze cztery portrety szlacheckie ofiarowała zamkowi S. Pieniakowa, krewna Otto Warpechowskiego, który przekazał je ciotce przed swoją tragiczną śmiercią w 1945 r.
Właściwy początek zbrojowni liwskiej datuje się na 1963 r. W tym roku Muzeum Historyczne Miasta Krakowa przekazało zamkowi militaria z kolekcji niemieckich, zabezpieczone przed szabrownikami na Ziemiach Zachodnich. Zbiór ten później znacznie powiększono i - z biegiem lat - Liw stał się jednym z największych arsenałów muzealnych w Polsce.

Główne zespoły militariów tworzących kolekcję, to:
- bagnety z XVIII - XX w, pochodzące z 15 państw
- broń palna wojskowa, myśliwska i sportowa z XVI - XX w.
- broń biała ( XVII - XX) - kilkadziesiąt egz. szabli, pałaszy, szpad i tasaków
- broń drzewcowa - halabardy, lance, partyzany z XVII - XX w.
- uzbrojenie ochronne - zbroje płytowe, kolczugi, hełmy z XXVI do XX w.
- mundury, czapki, odnaki, mapy z XIX - XX w.
- artyleria - lufy dział polowych , wiwatówki, amunicja ( XVI - XX w.)

Osobny dział tworzy malarstwo i grafika. W tej grupie zabytków wyróżnić należy przede wszystkim unikalną w skali krajowej kolekcję 13 portretów całopostaciowych osobistości z rodzin Ossolińskich i Załuskich. Niektóre z wizerunków powstałych w XVII i XVIII w. zaliczają się do najlepszych dzieł stylu sarmackiego w sztuce. Jednym z nich jest portret Zbigniewa Ossolińskiego z synami z połowy XVII w. oraz konterfekt Franciszka Maksymiliana Ossolińskiego z połowy XVIII w. autorstwa znanego malarza Szymona Czechowicza. Pochodzą one z barokowo - klasycznego pałacu w Sterdyni . Po II wojnie światowej kolekcja zaginęła i dopiero w 1966 r. odkrył ją pracownik muzeum Marian Jakubik.
Galerię malarstwa uzupełniają dzieła o tematyce batalistycznej, sceny łowieckie i portrety wojskowych. Na tle mniej znanych twórców błyszczą nazwiska Wojciecha i Jerzego Kossaków, Tadeusza Ajdukiewicza, Leona Kaplińskiego, Emila Brisseta i Jacoba Wevera oraz rysownika i generała szwedzkiego Eryka J. Dahlberga, którego twórczość reprezentują w muzeum widoki miast i zabytków polskich z czasów " potopu" szwedzkiego.

 

Dodatkowe informacje
Wprowadził informację:Michał Dębiec
Wytworzył informację:Starostwo Powiatowe w Węgrowie
Data wytworzenia informacji:2007-01-12 00:18:52
Data utworzenia:2007-01-12 00:18:52
Data modyfikacji:2012-11-12 12:26:34
Liczba wyświetleń:5382