Zabytki i muzea Węgrowa

BAZYLIKA MNIEJSZA

Kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny oraz świętych: Piotra, Pawła, Andrzeja i Katarzyny usytuowany jest przy wschodniej pierzei rynku. Pierwszy kościół ufundował w tym miejscu Piotr Pietkowicz (Pietkiewicz?), dworzanin księcia mazowieckiego Janusza I, którego staraniem erygowano w 1414 r. parafię i zbudowano drewniany kościół, na początku XVI w. zastąpiony przez murowany. W roku 1703 Szwedzi, którzy zajęli Węgrów w czasie wojny północnej, spalili kościół z pomocą węgrowskich protestantów. W tym samym roku ówczesny właściciel Węgrowa Jan Dobrogost Krasiński zawarł umowę z warszawskim architektem Carlo Ceronim, który odbudował kościół w latach 1703-1706, wykorzystując ściany świątyni gotyckiej oraz wtapiając w fasadę zachowane wieżyczki. Autorem projektu był prawdopodobnie słynny Tylman z Gameren. Kościół zbudowany jest na planie prostokąta, trój nawowy, przykryty sklepieniem kolebkowo-krzyżowym. Nawy boczne są znacznie węższe od głównej. Zwraca uwagę bogato profilowany gzyms na pilastrach toskańskich. Fasada typowo barokowa, z trójkątnym szczytem, ozdobionym figurami świętych apostołów Piotra i Pawła. Po bokach dwie wieżyczki gotyckie pozostałe z dawnego kościoła obronnego, podobnie jak typowe gotyckie szkarpy opasują budowlę. We wnętrzu zespól fresków wspaniałego malarza włoskiego Michała Anioła Palloniego z lat 1707-1708. W prezbiterium scena Wniebowzięcia, w nawie północnej w kaplicy "Śmierć Chrystusa na krzyżu", następnie "Chrzest Jezusa w Jordanie", "Doktorowie Kościoła" (święci: Bazyli, Ambroży, Tomasz z Akwinu, Hieronim, Bonawentura i Grzegorz Papież) i "Wszyscy Święci w niebie". W nawie południowej przedstawiono w kaplicy "Nauczanie Madonny", (Święta Anna, matka NMP uczy czytać Marię, w tle ojciec, Święty Joachim, niezwykle plastycznie oddana arkada nad sceną), następnie fresk "patronowie Polski" (święci: Wojciech, Stanisław, Florian, Stanisław Kostka, Jacek Odrowąż, 6 Braci Polskich oraz Kazimierz Królewicz), po nim następuje malowidło "Patronki Polski" (święte: Dorota, Urszula, Jadwiga Śląska, Kinga, Bronisława i Salomea). Przy wejściu znajduje się fresk "Czyściec". Po ukończeniu prac wewnątrz świątyni została ona konserwowana w 1711r. przez Aleksandra Wyhowskiego, biskupa słuckiego. Warto obejrzeć portret J. D. Krasińskiego pędzla Palloniego z 1712 r. Widok z okna na obrazie ilustruje wygląd rynku węgrowskiego w tym czasie. W zakrystii znajduje się zespół 20 interesujących portretów sarmackich z XVIII w. oraz słynne "Zwierciadło Twardowskiego". Wykonane jest ono z metalu (głównie srebro) w ramie z napisem łacińskim "Tym lustrem Twardowski czynił sztuczki magiczne, lecz obrócone zostało to na chwale Bożą". Za pomocą tego zwierciadła czarnoksiężnik wywołać ducha Barbary Radziłłówny dla Zygmunta Augusta, za co obu spotkała wkrótce śmierć. Pęknięcie przecinające płytę tłumaczy jakoby historia o Napoleonie, który będąc w Węgrowie w drodze na wojnę z Rosją ujrzał w nim swoją klęskę podczas odwrotu z Moskwy i upuścił lustro na posadzkę. Inni pęknięcie wiążą z legendą o próżnym proboszczu, który ciągle przeglądał się w lustrze, dopóki nie ukazał mu się w nim diabeł, co tak przestraszyło duchownego, że rzucił weń kluczami do kościoła i stłukł je. Lustro przynosi ponoć nieszczęście i lepiej się w nim nie przeglądać, żeby nie kusić losu.

ZESPÓŁ POREFORMANCKI

Zespól poreformacki, złożony z kościoła, klasztoru, budynków browaru i tkalni oraz otaczającego je muru, położony jest przy ulicy Kościuszki. Początki założenia sięgają 1672 r., kiedy przybyli pierwsi reformaci sprowadzeni tu przez Jana Kazimierza Krasińskiego dla nawracania innowierców. Kościół pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy i św. Piotra z Alkantary, konserwowany przez Aleksandra Wyhowskiego w 1711 r. Projektowany prawdopodobnie przez Tylmana z Gameren, zbudowany przez zespól Carla Ceroniego, jest budowlą późnobarokową na rzucie prostokąta, z jedna nawa przykryta sklepieniem kolebkowo - krzyżowym oraz 4 kaplicami połączonymi z nawa. Na skrzyżowaniu transparentu i nawy okrągły plafon z freskami iluzjonistycznymi Palloniego "Adoracja Trójcy Świętej przez zbawionych", ostatnie dzieło wielkiego mistrza (ok. 1711 r.). Na sklepieniach kaplic freski Palloniego, przemalowane dość niefortunnie w okresie w okresie późniejszym: od wejścia po lewej "Chrystus i jawnogrzesznica", "Zaślubiny Matki Boskiej ze św. Józefem"; po prawej "Apoteoza św. Antoniego" i "Śmierć św. Piotra z Alkantary". W ołtarzu głównym zwraca wspaniały "Chrystus na krzyżu", dzieło znakomitego rzeźbiarza gdańskiego Andrzeja Schlutera. W prawym ramieniu transeptu nagrobek fundatora J. D. Krasińskiego ze złoconej miedzi, Autorstwa Andrzeja Mackensena II (ok. 1712 r.). Budynek klasztorny z pocz. XVIII wieku, z dziedzińcem wewnątrz. W krużgankach freski - portrety świętych franciszkańskich z XVIII w. Konwent węgrowski został skasowany w 1865 r.

KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-AUGSBURSKI

Kościół pod wezwaniem Świętej Trójcy, położony przy ulicy Narutowicza. Zbudowany w 1841 r. staraniem księdza pastora Karola Tetfejlera, murowany, salowy, z wieża nad kruchtą, klasycystyczny. Ołtarz główny z obrazem olejnym "Chrystus w Ogrójcu", chór muzyczny z organami. Wieża zwieńczona piramidalnym hełmem. W pobliżu kościoła dawna plebania z 1763 r., wzniesiona z inicjatywy P. Tepperra, bankiera króla Stanisława Augusta. Obecnie po przebudowie od 1962 roku mieści się w niej Ewangelicki Dom Opieki "Sarepta".

KOŚCIÓŁ EWANGELICKO-AUGSBURSKI DREWNIANY

Znajduje się na cmentarzu ewangelickim (grzebalny od drugiej połowy XVI wieku). Jest drugim ewangelickim kościołem w Węgrowie. Kościół zbudowany z modrzewia w 1679 r. na miejscu okazałej świątyni z 1634 r., podpalonej w 1678 r. przez miejscowych zakonników z klasztoru reformatów w czasie kontrreformacji. Według podań kościół wybudowano w ciągu jednej doby (!) by spełnić warunek postawiony przez biskupa łódzkiego, który chciał powstrzymać odrodzenie parafii ewangelickiej. Kościół z bali, oszalowany deskami, zwieńczony wieżyczką z sygnaturka jest najstarszym zabytkiem budownictwa drewnianego na terenie byłego woj. siedleckiego. Ciekawostką jest fakt, że parafia węgrowska był też parafią dla protestantów warszawskich od 1580 r. (data spalenia kościoła w Warszawie) do 1776 r., kiedy to odbudowano nowa świątynię ewangelicką w stolicy. Na cmentarzu znajdują się interesujące nagrobki z XVII w języku polskim oraz mogiła powstańca styczniowego, który zginął w Bitwie pod Węgrowem 3 lutego 1863 r. Są również nagrobki szkockich rzemieślników z XVIII wieku.

BUDYNEK KOLEGIUM OO.BARTOLOMITÓW

Budynek dawnego kolegium - szkoły średniej prowadzonej przez księży bartolomitow (inne nazwy: komuniści, bartoszkowie). Pierwsze kolegium ufundowane zostało przez J. D. Krasińskiego. Obecny budynek, położony przy ul. Kościelnej, jest późnobarokowy, partiami gruntowni przebudowany. Zachowała się jedna z 4 wież, zwieńczona pięknym barokowym hełmem. Kolegium zostało skasowane po powstaniu listopadowym w odwecie za udział w walkach uczniów i pomoc udzielana powstańcom przez księży.

DOM GDAŃSKI

Dawny zajazd z XVIII wieku, usytuowany przy rynku miejskim. Według tradycji miejscowej pełnił funkcje placówki kupców gdańskich. Utrzymany w stylu późnobarokowym, murowany, przykryty blaszanym, mansardowym dachem. Mieści obecnie Miejska Biblioteki Publiczna. DRUKARNIA ARIAŃSKA
Dom późnorenesansowy, tradycyjnie uważany przez mieszkańców Węgrowa za pomieszczenie drukarni, gdzie publikowano rozprawy i manifesty arian polskich, w tym znanego teologa Piotra z Gniazda. Obecnie jest to atrapa dawnego zabytku zrekonstruowanego od podstaw przez PP PKZ. Pierwotna "drukarnia" została zbudowana ok. XVI-XVII w. Budynek położony przy ul. Gdańskiej mieści obecnie Urząd Stanu Cywilnego.

MUZEA

W Węgrowie planujemy utworzyć Muzeum Węgrowa, przy Węgrowskim Ośrodku Kultury. Muzeum jest projektem o charakterze historyczno - etnograficznym, które eksponowało będzie tkactwo dwuosnowowe oraz tradycje związane z wypiekiem chleba. Prezentowane będą także eksponaty związane z obrządkiem weselnym. Muzeum będzie niewątpliwie instytucją, która znajdzie się na szlaku atrakcji turystycznych naszego regionu.

Dodatkowe informacje
Wprowadził informację:Michał Dębiec
Wytworzył informację:Starostwo Powiatowe w Węgrowie
Data wytworzenia informacji:2007-01-05 02:39:33
Data utworzenia:2007-01-05 02:39:33
Data modyfikacji:2007-02-02 23:14:38
Liczba wyświetleń:5418